بلاگ

وحدت صورت و معنا در هنرهای نمایشی

به‌گزارش روابط عمومی مؤسسه آموزشی و پژوهشی اشراق، نشست سینمای دینی در ایران معاصر با موضوع «وحدت صورت و معنا در هنرهای نمایشی؛ الهامی از فلسفه اسلامی»، سه‌شنبه ۱۹دی۱۳۹۶ در پژوهشکدۀ فرهنگ و هنر اسلامی برگزار شد.

سخنرانان این مراسم، دکتر مهدی همازاده، پژوهشگر و دانش‌آموختۀ دکترای فلسفه ذهن و دکتر سیدمهدی ناظمی، دانش‌آموختۀ دکتری فلسفه غرب بودند.

دکتر مهدی همازاده ابیانه در نشست سینمای دینی در ایران معاصر، به بحث نسبت فرم و محتوا در هنرهای نمایشی پرداخت. وی در ابتدا به توفیق هنرهای سنتی در بیان متناسب معانی قدسی در قالب صور مختلف پرداخت و در این زمینه، به‌طور مشخص به عناصری در معماری و شعر و داستان‏های تمثیلی اشاره کرد. این کارشناس فلسفه در ادامه با ذکر دو سرفصل متمایز از فلسفه اسلامی، نتیجه گرفت که وحدت عینی صورت با معنا، به این مباحث فلسفی تکیه دارد. او در توضیح این دو سرفصل، «تبدیل حقایق مجرد عالم مثل به صورت‏های جسمانی عالم مثال منفصل» از یک‏سو و «تمایز مفهومی زیبایی و خیر و مساوقت آن‏ها در مصداق خارجی» از سوی دیگر را تبیین کرد.

دکتر همازاده، امکان وحدت صورت و معنا در هنرهای نمایشی و به‏طور خاص فیلم و سینما را مورد تأکید قرار داد. وی دراین‌باره از لزوم رعایت قواعد زیباشناختی فیلم سخن گفت تا بتوان طبق این قواعد، معانی فرامادی را در فرم سینمایی بازنمایی کرد. به بیان ایشان، انفکاک و دوپارگی محتوای دینی یا اخلاقی از فرم و جاذبه‏های زیباشناختی، از مهم‏ترین آسیب‏های بسیاری از فیلم‏ها و سریال‏های دینی در ایران معاصر است که با توجه به بحث فوق می‏توان راهی از سنت فلسفی اسلامی به‌سوی تعالی این هنر و رفع آسیب مذکور گشود.

در ادامه این نشست، دکتر سید مهدی ناظمی نیز به بحث قوه خیال و عالم خیال پرداخت که اولی متصل به نفس انسانی و دومی یک عالم مستقل در مراتب هستی است. وی در این زمینه به نحوه ارتباط قوه خیال با عالم خیال یا عالم مثال پرداخت به‌نوعی کشف یا محاکات صور مثالی می‏انجامد. دکتر ناظمی با اشاره به بحث شیخ اشراق در باب این‏که عالم مثال، محل صورت‏های نورانی و صورت‏های ظلمانی است، هنرهای شیطانی را نیز مصادیقی از هنر دانست که البته به کشف یا ایجاد صور ظلمانی منجر شده است.

این کارشناس فلسفه غرب در ادامه با تذکر این نکته که قالب تصویر، نسبت به قالب‏های کلامی یا صوتی، دشواری‏های بیشتری برای بازنمایی معانی قدسی دارد، مشکلات سینما را دراین‌باره مضاعف دانست. او با تأیید بحث دکتر همازاده که ناتوانی ذاتی فیلم در انعکاس معانی قدسی را با استناد به مباحثی از فلسفه اسلامی مخدوش دانسته بود، به نمونه‏های موفق در تاریخ سینما و به‌طورکلی هنر مدرن اشاره کرد و چنین بازنمایی‏ای را دارای مثال‏های محقق‌شده برشمرد.

آموزش تخصصی, گزارش‌ها, نشست‌ها و همایش‌ها

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *